بیدار
سلسله
سلسله

پهلوی

Pahlavi Dynasty

واپسین دودمانِ پادشاهیِ ایران (۱۹۲۵–۱۹۷۹ م)، از رضاشاه تا محمدرضاشاه؛ روزگارِ نوسازیِ شتابان، تمرکزِ قدرت و سرانجام، فروپاشی در انقلابِ ۱۳۵۷.

خواندن در بستر

در یک نگاه

دوره
۱۹۲۵–۱۹۷۹ میلادی
بنیان‌گذار
رضاشاه پهلوی
شاه دوم
محمدرضا پهلوی
پایان
انقلاب ۱۹۷۹

شرح

سلسله پهلوی در ۱۹۲۵ با برآمدن رضاخان—افسر بریگاد قزاق که پس از کودتای ۱۲۹۹ (۱۹۲۱) قدرت گرفت—و برکناری قاجار بنیان گذاشته شد. رضاشاه دولتی متمرکز و نوگرا برپا کرد: ارتش نوین، راه‌آهن سراسری، نظام آموزشی و قضایی مدرن، دانشگاه تهران و اصلاحات اجتماعی از جمله کشف حجاب، که برخی آن را نوسازی آمرانه و سرکوبگرانه می‌دانند. در ۱۹۴۱ متفقین او را به سبب گرایش‌های آلمان‌دوستانه برکنار و تبعید کردند و پسرش محمدرضا بر تخت نشست. دوران محمدرضاشاه با ملی شدن نفت به رهبری مصدق، کودتای ۱۹۵۳، و سپس «انقلاب سفید» (اصلاحات ارضی و حق رأی زنان) و درآمدهای کلان نفتی همراه بود، اما اختناق سیاسی، نقش ساواک و وابستگی به غرب نارضایتی گسترده پدید آورد. سرانجام انقلاب ۱۹۷۹ به سلطنت پهلوی و ۲۵۰۰ سال نظام پادشاهی در ایران پایان داد و شاه به تبعید رفت.

منابع

  • Encyclopædia Iranica, "Pahlavi Dynasty"
  • Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran
  • Abbas Milani, The Shah