پانایرانیسم
ایدئولوژیِ ملیگرایانهای که بر یگانگیِ مردمانِ ایرانیتبار و شکوهِ میراثِ پیش از اسلام پای میفشارد؛ در دورانِ پهلوی اوج گرفت.
خواندن در بستر →در یک نگاه
- اوج شکلگیری
- سدهٔ بیستم میلادی
- چهرهٔ شاخص
- محمود افشار
- محور پیوند
- زبان فارسی و میراث ایرانی
شرح
پانایرانیسم اندیشه و جنبشی ملیگرایانه است که بر همبستگی فرهنگی، زبانی و گاه سیاسی همهٔ مردمان ایرانیتبار — فارس، کرد، بلوچ، تاجیک، پشتون، اوست و دیگران — در گسترهٔ «ایران بزرگ» تأکید میکند. این جریان در سدهٔ بیستم میلادی در واکنش به استعمار، ناسیونالیسمهای رقیب و فروپاشی قلمروهای تاریخی ایرانی شکل گرفت و چهرههایی چون محمود افشار آن را صورتبندی کردند. پانایرانیسم بر میراث پیشااسلامی، زبان فارسی بهعنوان پیوند مشترک و یکپارچگی سرزمینی ایران تأکید میورزد. این ایدئولوژی محل بحث و نقد است: منتقدان آن را در تنش با حقوق و هویت اقوام غیرفارس و گاه آمیخته با عناصر نژادی میدانند، در حالی که هواداران آن را پاسداشت میراثی تمدنی میشمارند.
موجودیتهای مرتبط
در این صفحات هم آمده
منابع
- Encyclopaedia Iranica — 'Pan-Iranism'
- R. Cottam, 'Nationalism in Iran'
- A. Ansari, 'The Politics of Nationalism in Modern Iran'