رضاشاه پهلوی
بنیان‌گذارِ دودمانِ پهلوی (فرمانروایی ۱۹۲۵–۱۹۴۱ م) که با نوسازیِ شتابان، ارتشِ نوین و تمرکزِ قدرت، ایرانِ مدرن را قالب زد؛ در جنگِ جهانیِ دوم به تبعید فرستاده شد.
خواندن در بستر →زندگی‌نامه
رضاشاه پهلوی (۱۸۷۸–۱۹۴۴ میلادی)، زادهٔ رضاخان، افسری نظامی بود که از میان بریگاد قزاق برخاست، در بهمن ۱۲۹۹ (فوریه ۱۹۲۱) کودتایی به‌راه انداخت که تهران را گرفت و در ۱۹۲۵ پس از خلعِ آخرین پادشاه قاجار به‌دست مجلس، تاج‌گذاری کرد. او در شانزده سال برنامهٔ بلندپروازانهٔ تمرکز و نوسازی پیش برد: راه‌آهن سراسری، شبکهٔ جاده‌ها، ارتش وظیفهٔ نوین، دادگاه‌های عرفی، دانشگاه تهران و نظام آموزشی ملی. اصلاحاتِ او اقدام‌های قهرآمیزی نیز در بر داشت، مانند کشف حجابِ اجباری در ۱۹۳۶ و سرکوب خودمختاریِ ایلی و روحانی، که همچنان محل بحث است. پس از اشغال ایران به‌دست متفقین در ۱۹۴۱—تا حدی به‌سببِ نگرانی از تمایلِ پنداشته‌اش به آلمان—ناگزیر به سود پسرش کناره گرفت و به تبعید رفت و در ۱۹۴۴ در آفریقای جنوبی درگذشت. او عموماً معمارِ دولت نوین ایران شمرده می‌شود، هرچند پژوهشگران بر سرِ خصلتِ اقتدارگرا و هزینه‌های اجتماعیِ ناهموارِ فرمانروایی‌اش بحث دارند.
نقل‌قول‌ها و روایت‌ها
«می‌خواهم ایران را نوین و سربلند کنم؛ ایران باید از این عقب‌ماندگی بیرون آید.»
موجودیت‌های مرتبط
در این صفحات هم آمده
منابع
- Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran (Cambridge University Press)
- Encyclopaedia Iranica, "Reza Shah Pahlavi"
- Encyclopaedia Britannica, "Reza Shah Pahlavi"