انقلاب مشروطه
جنبشی (۱۹۰۵–۱۹۱۱ م) که مجلس و نخستین قانونِ اساسیِ ایران را پدید آورد و مهارِ قدرتِ مطلقِ شاهِ قاجار را بر گردنِ او انداخت.
خواندن در بستر →در یک نگاه
- دوره
- ۱۹۰۵–۱۹۱۱ میلادی
- دستاورد کلیدی
- فرمان مشروطیت (۱۹۰۶) و تأسیس مجلس
- نقطه عطف
- به توپ بستن مجلس (۱۹۰۸)
- اهمیت
- نخستین قانون اساسی خاورمیانه
شرح
انقلاب مشروطه ایران (۱۹۰۵–۱۹۱۱) جنبشی فراگیر برای محدود کردن قدرت مطلقه شاهان قاجار و برقراری حاکمیت قانون و نظام پارلمانی بود. زمینههای آن، نارضایتی از واگذاری امتیازات به بیگانگان، فساد و ضعف اقتصادی، و آگاهی نوین برخاسته از روشنفکران، بازاریان و بخشی از علما بود. در پی اعتراضات گسترده و تحصنها، مظفرالدینشاه در ۱۹۰۶ فرمان مشروطیت را امضا کرد و نخستین مجلس شورای ملی گشایش یافت و قانون اساسی و متمم آن تدوین شد. اما جانشین او محمدعلیشاه با کمک قوای روسی در ۱۹۰۸ مجلس را به توپ بست و دوره «استبداد صغیر» آغاز شد؛ مشروطهخواهان از تبریز، گیلان و اصفهان قیام کردند و در ۱۹۰۹ تهران را فتح و شاه را خلع کردند. هرچند انقلاب با مداخلات روس و بریتانیا و کشمکشهای داخلی بهطور کامل به اهداف خود نرسید، نخستین تجربه قانون اساسی و پارلمان در ایران و خاورمیانه را پدید آورد و سنگبنای جنبشهای آزادیخواهانه بعدی شد.
موجودیتهای مرتبط
در این صفحات هم آمده
منابع
- Encyclopædia Iranica, "Constitutional Revolution"
- Janet Afary, The Iranian Constitutional Revolution, 1906–1911
- Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran