ولایت فقیه
نظریهای که خمینی آن را پروراند: در غیبتِ امام، یک فقیهِ عادل زمامِ سیاسیِ جامعه را به دست میگیرد؛ سنگبنای ساختارِ جمهوری اسلامی. این نظریه میان فقهای شیعه محل اختلاف است.
خواندن در بستر →در یک نگاه
- نظریهپرداز اصلی
- آیتالله خمینی
- اثر کلیدی
- «حکومت اسلامی» (۱۹۷۰)
- تجسم نهادی
- مقام رهبری در قانون اساسی ۱۳۵۸
شرح
ولایت فقیه نظریهای در فقه سیاسی شیعه است که بر پایهٔ آن، در عصر غیبت امام، یک فقیه جامعالشرایط حق ولایت و رهبری بر جامعه را داراست. اگرچه ریشههای محدودِ این مفهوم به سنت فقهی پیشین بازمیگردد، صورت فراگیر و حکومتی آن را آیتالله روحالله خمینی در درسها و کتاب «حکومت اسلامی» (۱۹۷۰) تدوین کرد و آن را مبنای دولت اسلامی قرار داد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ (۱۹۷۹)، این اصل در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران گنجانده شد و خمینی نخستین ولیّ فقیه (رهبر) شد. نسخهٔ «ولایت مطلقهٔ فقیه» به رهبر اختیارات گستردهای فراتر از قانون عادی میدهد. این نظریه در درون روحانیت شیعه نیز محل مناقشه بوده و همهٔ مراجع آن را نمیپذیرند.
در این صفحات هم آمده
منابع
- Britannica — 'Velayat-e faqih'
- Khomeini, 'Hukumat-e Eslami / Velayat-e Faqih'
- Constitution of the Islamic Republic of Iran (1979), Art. 5 & 110