جمهوری اسلامی
نظامِ سیاسیِ برآمده از انقلابِ ۱۳۵۷ که با همهپرسیِ ۱۹۷۹ پایه گرفت و بر بنیادِ ولایتِ فقیه، فرمانرواییِ روحانیونِ شیعه را با نهادهای جمهوری درهمآمیخت.
خواندن در بستر →در یک نگاه
- تأسیس
- ۱۹۷۹ میلادی (همهپرسی)
- بنیانگذار / رهبر نخست
- آیتالله خمینی
- اصل بنیادین
- ولایت فقیه
- پایتخت
- تهران
شرح
جمهوری اسلامی ایران در پی پیروزی انقلاب ۱۹۷۹ و سرنگونی سلطنت پهلوی، با همهپرسی فروردین ۱۳۵۸ (آوریل ۱۹۷۹) بنیان گذاشته شد و آیتالله روحالله خمینی رهبر آن شد. نظام سیاسی آن بر اصل «ولایت فقیه» استوار است که در آن رهبر (ولی فقیه) در رأس قدرت قرار دارد و در کنار نهادهای انتخابی مانند ریاستجمهوری و مجلس، نهادهای انتصابی چون شورای نگهبان عمل میکنند. سالهای نخست با تثبیت قدرت، بحران گروگانگیری سفارت آمریکا (۱۹۷۹–۱۹۸۱) و جنگ هشتساله با عراق (۱۹۸۰–۱۹۸۸) همراه بود که هزینه انسانی و اقتصادی سنگینی بر کشور تحمیل کرد. پس از مرگ خمینی در ۱۹۸۹، آیتالله علی خامنهای رهبر شد. جمهوری اسلامی با تنشهای مداوم با غرب، تحریمهای اقتصادی بهویژه بر سر برنامه هستهای، و دورههای اعتراض داخلی روبهرو بوده است؛ ارزیابی کارنامه آن همچنان موضوع مناقشه و دیدگاههای متضاد است.
در این صفحات هم آمده
منابع
- Encyclopædia Iranica, "Constitution of the Islamic Republic"
- Ervand Abrahamian, A History of Modern Iran
- Said Amir Arjomand, After Khomeini: Iran Under His Successors