گیلان

خط‌زمانِ استان

1. باستانDocumented fact

   سرزمینِ مردمِ گل/گله؛ دیلمیانِ کوهستانی، سربازانِ مزدورِ مشهور (دیوارِ سپر، نیزهٔ دوشاخه).

2. ۹۳۴–۱۰۶۲ مDocumented fact

   بوییانِ دیلمی؛ در ۹۴۵ احمد به‌عنوانِ امیرالامرا واردِ بغداد شد و خلفای عباسی را به مقامِ تشریفاتی فروکاست — قلبِ «میان‌پردهٔ ایرانی».

3. ۱۹۱۵–۱۹۲۱ مDocumented fact

   نهضتِ جنگل به رهبریِ میرزا کوچک‌خان (متولدِ رشت)؛ خواهانِ خودمختاریِ ولایتی، پایانِ فساد و مداخلهٔ خارجی، علیهِ روس و انگلیس و دولتِ مرکزی.

4. ۱۹۲۰–۱۹۲۱ مDocumented fact

   جمهوریِ شوروی سوسیالیستیِ ایران (جمهوریِ گیلان) در رشت — ائتلافِ ناپایدارِ جنگلیان و کمونیست‌ها؛ پس از قطعِ پشتیبانیِ شوروی فروپاشید؛ کوچک‌خان در آذرِ ۱۹۲۱ در البرز یخ زد.

• Encyclopaedia Iranica, "Gilan"; "Jangali Movement"; "Buyids"