تهران
پایتختِ ایران از ۱۷۸۶ م — روستایی در سایهٔ ریِ باستان که به بزرگترین کلانشهرِ کشور و مرکزِ سیاسی، اقتصادی و رسانهایِ ایران بدل شد.
زبان
فارسی (گویشِ تهرانی، پایهٔ فارسیِ گفتاریِ معیار)؛ بهسببِ مهاجرت از سراسرِ کشور، تقریباً همهٔ زبانهای ایران در آن شنیده میشود.
مردم
موزائیکی از مهاجرانِ همهٔ استانها؛ آذریها بزرگترین گروهِ غیرفارسیزبانِ شهرند. جمعیتِ شهر حدودِ ۹ میلیون و مجموعهٔ شهری بیش از ۱۵ میلیون برآورد میشود. (ارقام تخمینی.)
اهمیتِ فرهنگی
- • کاخِ گلستان (ثبتِ یونسکو)
- • بازارِ بزرگ و موزهٔ ملیِ ایران
- • گویشِ تهرانی، پایهٔ فارسیِ گفتاریِ معیار
خطزمانِ استان
- باستانBelegte Tatsache
ری (راگای باستان) — از کهنترین شهرهای فلاتِ ایران، یادشده در اوستا و کتیبهٔ بیستون — در جنوبِ تهرانِ امروزی؛ تهران روستایی کوچک در شمالِ آن بود.
- ۱۵۵۴ مBelegte Tatsache
شاه طهماسبِ اولِ صفوی گردِ تهران بارو کشید (بهروایتی با ۱۱۴ برج، به شمارِ سورههای قرآن) و بازار ساخت؛ شهر بر سرِ راهِ ری اهمیت گرفت.
- ۱۷۸۶ مBelegte Tatsache
آقامحمدخانِ قاجار تهران را پایتخت کرد — نزدیک به ایلهای هوادارش و دور از رقیبان؛ از آن پس مرکزِ بیوقفهٔ حکومتِ ایران مانده است.
- ۱۹۰۶–۱۹۰۸ مBelegte Tatsache
نخستین مجلسِ شورای ملی در تهران گشوده شد؛ شهر صحنهٔ اصلیِ کشاکشِ مشروطه بود — از صدورِ فرمان تا بهتوپبستنِ مجلس (۱۹۰۸).
- ۱۹۴۳ مBelegte Tatsache
کنفرانسِ تهران: روزولت، چرچیل و استالین در تهرانِ اشغالشده دیدار کردند و در بیانیهٔ پایانی بر استقلال و تمامیتِ ارضیِ ایران پس از جنگ تأکید شد.
- قرنِ ۲۰–۲۱ مBelegte Tatsache
رشدِ شتابان از شهری حدوداً دویستهزارنفری در آغازِ قرنِ ۲۰ به کلانشهری چندمیلیونی؛ کانونِ رویدادهای سیاسیِ معاصر — از ۱۹۵۳ تا انقلابِ ۱۹۷۹ و اعتراضهای پس از آن.
- Encyclopaedia Iranica, "Tehran"; Britannica, "Tehrān"