خشایارشا
شاهنشاهِ هخامنشی (حدود ۵۱۹–۴۶۵ پ.م) و پسرِ داریوش که لشکرکشیِ بزرگ به یونان را رهبری کرد و در نبردهای ترموپیل و سالامیس به میدان رفت.
خواندن در بستر →زندگینامه
خشایارشا یکم (حدود ۵۱۹–۴۶۵ پیش از میلاد)، چهارمین «شاه شاهان» هخامنشی، پسر داریوش بزرگ و آتوسا (دختر کوروش) بود و از این رو از هر دو بنیانگذار قدرت پارس نسب میبرد. او در ۴۸۶ پ.م جانشین پدر شد، شورشهای مصر و بابِل را سرکوب کرد و بیش از همه به لشکرکشی بزرگش به یونان در ۴۸۰ پ.م شناخته میشود—نبردهای ترموپیل، سالامیس و پلاته که سرانجام شکست خورد و گسترش پارس بهسوی غرب را متوقف کرد. سالهای پسین را به ساختوساز در تختجمشید گذراند و «دروازهٔ همهٔ ملتها» را به پایان رساند. او در ۴۶۵ پ.م در توطئهای درباری کشته شد. نکتهٔ درخور توجه آن است که تصویرِ تیرهٔ خشایارشا در منابع یونانی (هرودوت و نمایشنامهٔ «ایرانیان» آیسخولوس) خصمانه و برآمده از روایتِ پیروزی یونانیان است؛ شواهد پارسی و بابلی پادشاهی متعارفتر و کاردانتر را نشان میدهند.
نقلقولها و روایتها
«منم خشایارشا، شاه بزرگ، شاه شاهان، شاه این زمین بزرگ و پهناور، پسر داریوش شاه، یک هخامنشی.»
«تو که پس از این خواهی بود، اگر بیندیشی «خوشبخت باشم در زندگی و رستگار پس از مرگ»، به آن قانونی که اهورامزدا نهاده است حرمت بگذار.»
موجودیتهای مرتبط
منابع
- Encyclopaedia Iranica, "Xerxes"
- Encyclopaedia Britannica, "Xerxes I"
- Herodotus, Histories, Books 7–8 (read critically)