ملاصدرا
بزرگترین فیلسوفِ ایرانیِ عصرِ صفوی (حدود ۱۵۷۱–۱۶۴۰ م) و بنیانگذارِ «حکمتِ متعالیه»؛ اندیشهای که فلسفه، عرفان و کلامِ شیعی را در هم تنید.
خواندن در بستر →زندگینامه
صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی، معروف به ملاصدرا (حدود ۱۵۷۱/۷۲–۱۶۴۰/۴۱ میلادی)، فیلسوف، متکلم و عارفِ شیعیِ دوران صفوی بود که عموماً مهمترین متافیزیکدانِ اسلامی پس از ابنسینا شمرده میشود. زادهٔ شیراز، در اصفهان نزدِ استادانی چون میرداماد و شیخ بهائی درس خواند، سپس سالها به خلوتِ ریاضتکشانه نزدیک قم گوشه گرفت و آنگاه به تدریس بازگشت. اثرِ سترگِ او «الاسفار الاربعة» («چهار سفر») نظام او، «الحکمة المتعالیة» («حکمتِ متعالیه»)، را شرح میدهد که فلسفهٔ سینوی، اشراقِ سهروردی، متافیزیکِ صوفیانهٔ ابنعربی و کلامِ شیعیِ دوازدهامامی را بههم میآمیزد. آموزههای شاخصِ او «اصالت وجود» (در برابر ماهیت) و «حرکت جوهری» است—این اندیشه که خودِ هستیِ یک جوهر پیوسته دگرگون میشود. نکتهٔ درخور توجه، رابطهٔ ناآسانِ او با نهادِ روحانیِ راستکیشِ روزگارش بود که عرفانِ فلسفیِ او را با بدگمانی مینگریست؛ تأثیر او بر اندیشهٔ بعدیِ ایران (تا حوزههای امروز و چهرههایی چون خمینی) چشمگیر است، هرچند در غرب دیرتر شناخته شد.
نقلقولها و روایتها
«اصالت با وجود است نه با ماهیت؛ وجود حقیقتی است که تشکیک میپذیرد.»
موجودیتهای مرتبط
منابع
- Stanford Encyclopedia of Philosophy, "Mulla Sadra"
- Seyyed Hossein Nasr, Sadr al-Din Shirazi and His Transcendent Theosophy (1978)
- Encyclopaedia Iranica, "Mulla Sadra"