عیلام
کهنترین تمدنِ فلاتِ ایران؛ در جنوبغربِ کشور، پیرامونِ شوش، که از هزارهٔ سوم پیش از میلاد با خطی از آنِ خود درخشید و میراثش را به شاهانِ ایرانیِ پس از خود سپرد.
خواندن در بستر →در یک نگاه
- دوره
- حدود ۳۲۰۰–۵۳۹ پیش از میلاد
- پایتخت
- شوش (و انشان)
- زبان
- عیلامی (زبان منزوی)
- یادمان شاخص
- زیگورات چغازنبیل
شرح
عیلام یکی از کهنترین تمدنهای جهان و فلات ایران بود که از حدود ۳۲۰۰ پیش از میلاد در جنوبغربی ایران کنونی (خوزستان و فارس) شکل گرفت و مرکز آن شهر شوش بود. عیلامیان به زبانی منزوی (غیرهندواروپایی و غیرسامی) سخن میگفتند و خط خود را از خط میخی برگرفتند. دورههای اصلی آن به عیلام کهن، میانه و نو تقسیم میشود و در دوره میانه به اوج اقتدار رسید؛ پادشاهانی چون اونتاش-ناپیریشا که زیگورات چغازنبیل را ساخت و شوتروک-ناهونته که لوح حمورابی و تندیسها را از بابل به شوش برد. عیلام در پی نبردهای پیاپی با آشور، بهویژه لشکرکشی ویرانگر آشوربانیپال در ۶۴۶ پیش از میلاد، تضعیف شد. سرانجام در سدههای پایانی هزاره اول پیش از میلاد در دل قدرتهای نوظهور ماد و پارس حل شد و میراث فرهنگی و دیوانی آن، از جمله خط و سنت اداری، به هخامنشیان رسید.
منابع
- Encyclopædia Iranica, "Elam"
- D. T. Potts, The Archaeology of Elam (Cambridge University Press)
- UNESCO World Heritage, Tchogha Zanbil