استان‌هابیدار
YAZD

یزد

شهرِ خشتیِ میانِ دو کویر — بادگیرها، قنات‌ها و کهن‌ترین جامعهٔ پیوستهٔ زرتشتیِ ایران؛ بافتِ تاریخی‌اش ثبتِ یونسکوست (۲۰۱۷).

زبان

فارسی (گویشِ یزدی)؛ زرتشتیانِ یزد گویشِ ویژهٔ خود، «دری/بهدینی»، را نگه داشته‌اند.

مردم

فارسی‌زبانِ عمدتاً شیعه با جامعهٔ تاریخیِ زرتشتی و اقلیتِ یهودیِ کهن؛ فرهنگِ شهریِ بازرگان‌پیشه در دلِ کویر. (ارقام تخمینی.)

اهمیتِ فرهنگی

  • بافتِ خشتی و بادگیرها (یونسکو)
  • آتشکده، دخمه و چک‌چکِ زرتشتیان
  • ترمه، شیرینیِ یزدی و قنات

خط‌زمانِ استان

  1. سده‌های میانهBelegte Tatsache

    بر تقاطعِ راه‌های کاروانی، با قنات و بادگیر در دلِ کویر شکوفا شد؛ به گزارشِ منابع، در یورشِ مغول از ویرانی در امان ماند و پناهِ اهلِ فرهنگ شد.

  2. قرنِ ۱۲–۱۴ مBelegte Tatsache

    اتابکانِ یزد و سپس آلِ مظفر؛ مارکو پولو (حدودِ ۱۲۷۲ م) یزد را شهری «نیک و شریف» با تجارتِ ابریشم وصف کرد؛ مسجدِ جامع با سردرِ بلند و کاشی‌کاریِ ممتاز در قرنِ ۱۴ م بازساخته شد.

  3. پیوسته تا امروزBelegte Tatsache

    کانونِ زرتشتیانِ ایران: آتشِ ورهرامِ یزد که به باورِ سنت از قرنِ ۵ م پیوسته روشن مانده، دخمه‌های خاموشان، و زیارتگاهِ چک‌چک در کوهِ اردکان.

  4. ۲۰۱۶–۲۰۱۷ مBelegte Tatsache

    قناتِ زارچ در پروندهٔ «قناتِ ایرانی» (۲۰۱۶) و شهرِ تاریخیِ یزد (۲۰۱۷) در فهرستِ میراثِ جهانی ثبت شدند؛ باغِ دولت‌آباد (میراثِ باغِ ایرانی، ۲۰۱۱) بادگیرِ حدوداً ۳۳متری دارد — از بلندترین‌های جهان.