شاپور یکم
دومین شاهنشاهِ ساسانی (فرمانروایی ۲۴۰–۲۷۰ م) که مرزهای امپراتوری را گسترد و در نبرد، والریانِ امپراتورِ روم را به اسارت گرفت.
خواندن در بستر →زندگینامه
شاپور یکم (حدود ۲۱۵–۲۷۰ میلادی)، پسر اردشیر یکم و دومین «شاه شاهان» ساسانی، فاتح بزرگ نخستین دورهٔ این دودمان بود. او در جنگهای پیاپی با روم سه پیروزی برجسته بهدست آورد: مرگ امپراتور گُردیان سوم (۲۴۴)، صلحی پرهزینه و خراج از فیلیپ عرب، و از همه مشهورتر، اسارتِ زندهٔ امپراتور والریان در اِدِسا (۲۶۰ م)—خواریای بیسابقه برای روم. او این پیروزیها را در کتیبهٔ سهزبانهاش بر کعبهٔ زرتشت اعلام کرد و شهر بیشاپور را با کارِ اسیران رومی ساخت. او همچنین در آغاز با مانی پیامبر مدارا کرد و گسترش مانویت را برتافت. نکتهٔ مورد مناقشه، چگونگی مرگ گُردیان سوم است؛ کتیبهٔ شاپور میگوید او در نبرد کشته شد، حال آنکه منابع رومی مرگ او را به شورش یا به فیلیپ عرب نسبت میدهند.
نقلقولها و روایتها
«منم مزداپرست، خداوندگار شاپور، شاهنشاه ایران و انیران، که نژادش از ایزدان است، پسر خداوندگار اردشیر شاهنشاه.»
«قیصر والرین را خود به دستِ خویش اسیر کردیم.»
موجودیتهای مرتبط
منابع
- Encyclopaedia Iranica, "Šāpūr I"
- Res Gestae Divi Saporis (Shapur's Ka'ba-ye Zartosht inscription, primary source)
- Encyclopaedia Britannica, "Shapur I"