خسرو انوشیروان
نامدارترین شاهنشاهِ ساسانی (فرمانروایی ۵۳۱–۵۷۹ م) که با اصلاحاتِ اداری و مالیاتی، پشتیبانی از دانش و داوریِ عادلانه، لقبِ «دادگر» گرفت.
خواندن در بستر →زندگینامه
خسرو یکم، ملقب به انوشیروان («دارای روان جاودان») و «دادگر» (حدود ۵۱۲–۵۷۹ میلادی)، «شاه شاهان» ساسانی بود که اوجِ دورهٔ متأخرِ این شاهنشاهی را رقم زد. او پس از جانشینیِ پدرش قباد یکم در ۵۳۱، جنبش برابریخواهانهٔ مزدکی را سرکوب کرد و سپس اصلاحات گستردهای انجام داد: ممیزیِ زمین و نظام مالیاتیِ ثابت، بازسازمانیِ ارتش به نیرویی مزدبگیر و دائمی، و تمرکز اداری. در نبرد با بیزانس انطاکیه را گشود (۵۴۰)، کنفدراسیون هیاطله را در پیمان با ترکان برانداخت و نفوذ ایران را تا یمن گستراند. او همچنین حامیِ نامدارِ دانش بود—گفتهاند فیلسوفان یونانی را پذیرفت و ترجمه از سنسکریت و یونانی (از جمله ورود شطرنج و حکایات «کلیله و دمنه») را پشتیبانی کرد. نکتهٔ مورد مناقشه، انتسابِ تالار طاقدارِ بزرگِ «طاق کسرا» در تیسفون به دوران اوست که سنتی است اما قطعی نیست و میان پژوهشگران بحثبرانگیز است.
نقلقولها و روایتها
«داد و دادگری ستونِ پادشاهی است؛ پادشاهی جز به داد پایدار نمیماند.»
منابع
- Encyclopaedia Iranica, "Kosrow I"
- Arthur Christensen, L'Iran sous les Sassanides
- Touraj Daryaee, Sasanian Persia