عمر خیام
شاعر، ریاضی‌دان و اخترشناسِ ایرانی (۱۰۴۸–۱۱۳۱ م) که رباعیاتِ فلسفی و کارهای علمی‌اش، از جمله اصلاحِ گاه‌شماری، نامش را جاودان کرد.
خواندن در بستر →زندگی‌نامه
غیاث‌الدین ابوالفتح عمر بن ابراهیم خیّام (۱۰۴۸–۱۱۳۱ میلادی)، دانشمندِ همه‌فنِ پارسی از نیشابور بود که در روزگار خود نه چندان به‌عنوان شاعر، بلکه به‌عنوان ریاضی‌دان و اخترشناس شناخته می‌شد. او یکی از مهم‌ترین رساله‌های پیشامدرن دربارهٔ جبر را نوشت و حلِ هندسیِ معادلات درجهٔ سوم را پیش برد، و به فرمانِ سلطان ملک‌شاه سلجوقی برای اصلاح تقویم فراخوانده شد و تقویمِ بسیار دقیقِ جلالی را پدید آورد. او در غرب عمدتاً از راهِ «رباعیات» شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از رباعی‌های شکاکانه و اپیکوری که با ترجمهٔ آزادِ ادوارد فیتزجرالد در ۱۸۵۹ به انگلیسی پرآوازه شد. یک مناقشهٔ پژوهشیِ عمده به اصالتِ این رباعی‌ها مربوط است: آنها گمنام و سینه‌به‌سینه رواج یافتند، هیچ‌یک به‌طور قطعی به دورانِ زندگیِ او بازنمی‌گردد، و بیش از هزار رباعیِ بعدی به نام او افزوده شد، چنان‌که برآوردِ شمارِ رباعی‌های واقعاً از آنِ او بسیار متفاوت است.
نقل‌قول‌ها و روایت‌ها
«ای دوست بیا تا غم فردا نخوریم / وین یک‌دم عمر را غنیمت شمریم»
«این کوزه چو من عاشق زاری بوده‌است / در بند سر زلف نگاری بوده‌است»
موجودیت‌های مرتبط
در این صفحات هم آمده
منابع
- Encyclopaedia Britannica, "Omar Khayyam"
- MacTutor History of Mathematics, "Omar Khayyam"
- Ali Dashti, In Search of Omar Khayyam (1971)