دودمان‌های میان‌پرده
دورانی (سده‌های نهم–یازدهم م) که دودمان‌های بومیِ ایران چون صفاریان، سامانیان و آل‌بویه سر برآوردند، زبان و فرهنگِ ایرانی را جانِ تازه بخشیدند و استقلالی نسبی از خلافتِ عباسی یافتند.
خواندن در بستر →در یک نگاه
- دوره
- حدود ۸۲۱–۱۰۵۵ میلادی
- سلسله‌های اصلی
- طاهری، صفاری، سامانی، آل بویه
- دستاورد کلیدی
- احیای زبان و ادب فارسی
- اصطلاح‌ساز
- ولادیمیر مینورسکی
شرح
«دوران فترت ایرانی» (Iranian Intermezzo) اصطلاحی است که مورخ ولادیمیر مینورسکی برای دوره‌ای میان فروپاشی سلطه عرب و برآمدن ترکان سلجوقی (تقریباً سده‌های نهم تا یازدهم میلادی) به کار برد، که در آن سلسله‌های ایرانی‌تبار محلی بر بخش‌هایی از فلات ایران فرمان راندند. این سلسله‌ها—از جمله طاهریان، صفاریان، سامانیان، زیاریان، آل بویه و علویان طبرستان—استقلال سیاسی نسبی از خلافت عباسی به دست آوردند. مهم‌ترین دستاورد این دوران احیای زبان و فرهنگ فارسی بود؛ دربار سامانی در بخارا و سمرقند مهد شعر فارسی نو شد و چهره‌هایی چون رودکی و فردوسی (در آستانه این دوره) برخاستند. آل بویه شیعه‌مذهب حتی بغداد و خلیفه عباسی را زیر نفوذ خود گرفتند. این دوران با فتوحات ترکان غزنوی و سپس سلجوقی پایان یافت، اما میراث فرهنگی آن، به‌ویژه شکوفایی ادبیات فارسی، پایدار ماند.
موجودیت‌های مرتبط
در این صفحات هم آمده
منابع
- Encyclopædia Iranica, "Samanids" and "Buyids"
- V. Minorsky, Studies in Caucasian History
- Richard N. Frye, The Golden Age of Persia