بیدار
مفهوم
مفهوم

فتوا

Fatwa

حکم یا نظرِ شرعی که فقیهی واجدِ شرایط صادر می‌کند؛ ابزاری که گاه، چون تحریمِ تنباکو، لرزه بر تنِ سیاست انداخته است.

خواندن در بستر

در یک نگاه

تعریف
حکم شرعی رسمی یک فقیه
نمونهٔ تاریخی
فتوای تنباکو (۱۸۹۱)
الزام در شیعه
بر مقلدان مرجع

شرح

فتوا حکم یا نظر شرعیِ رسمی است که یک فقیه واجد صلاحیت (مفتی یا مرجع) در پاسخ به پرسشی دینی صادر می‌کند. فتوا در فقه شیعه و سنی هر دو جایگاه دارد اما الزام‌آور بودن آن بسته به مذهب و رابطهٔ تقلید متفاوت است؛ در تشیع، مقلدان موظف به پیروی از فتواهای مرجع خود در عمل‌اند. فتواها از مسائل روزمرهٔ عبادی تا موضوعات کلان اجتماعی و سیاسی را در بر می‌گیرند. در ایران معاصر و جهان اسلام، برخی فتواها — چون فتوای تنباکوی میرزای شیرازی در ۱۸۹۱ یا فتواهای سیاسی دوران انقلاب — تأثیر تاریخی ژرفی داشته‌اند. این بخش به فتواهای کلیدی و کارکرد آن‌ها در تاریخ و سیاست ایران می‌پردازد.

منابع

  • Encyclopaedia Iranica — 'Fatwā'
  • Britannica — 'Fatwa'
  • N. Keddie, 'Religion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest'