نمای کلیِ سنتهای دینیِ ایران — اسلام و شاخههایش، و چند سنتِ همسایه. بیطرف میانِ سنتها؛ داوری به خواننده.
Eine abrahamitische, monotheistische Religion auf Grundlage des Korans und der Tradition (Sunna) des Propheten; nach der Eroberung Irans (651 n. Chr.) dauerte es Jahrhunderte, bis er zur Religion der Mehrheit des iranischen Hochlands wurde (Bulliet-Kurve).
Wurzelt im Nachfolgestreit nach dem Propheten; sie sieht das Imamat nach dem Propheten in Ali und seiner Familie. Vor den Safawiden (1501) machte die Schia rund 10 % Irans aus.
حضور در ایران: اکثریتِ امروز (دوازدهامامی)
دوازده امام را بهرسمیت میشناسد و امامِ دوازدهم (مهدی) را در غیبت میداند. از ۱۵۰۱ بهدستِ صفویان مذهبِ رسمیِ ایران شد و بزرگترین شاخهٔ تشیعِ جهان است.
حضور: اکثریت (~۸۵–۹۰٪ کل، تخمینی)
شاخهای از تشیع که اسماعیل بن جعفر را امامِ هفتم میداند. در ایرانِ سدههای میانه نزاریانِ الموت (به رهبریِ حسنِ صبّاح) قدرتمند بودند. امروز جوامعِ اسماعیلیِ ایران اقلیتاند (بهویژه در خراسان و کرمان).
حضور: اقلیتِ کوچک
زید بن علی را پس از پدرش پذیرفت. تاریخی در گیلان و طبرستان حضور داشت (کرکیا میرزا علیِ زیدی پناهگاهِ شاه اسماعیلِ صفوی بود). امروز جامعهٔ زیدیِ ایرانی کوچک است؛ زیدیانِ یمن بزرگترین جامعهٔ زیدیِ جهاناند.
حضور: تاریخی (شمالِ ایران)
شاخهای از تشیعِ غالی با ریشه در ابنِ نُصیر؛ عمدتاً در سوریه و لبنان. در ایرانِ امروز جامعهٔ ساکنِ توجهبرانگیزی ندارد ولی در مطالعاتِ تطبیقیِ تشیع آورده میشود.
حضور: —
Der weltweit größte Zweig des Islam; bis zum 16. Jahrhundert war sie der vorherrschende Zweig Irans — insbesondere die schafiitische Rechtsschule. Heute ist sie unter den Kurden (sunnitische Schafiiten), den Belutschen, den Turkmenen und in einem Teil der Küstengebiete des Persischen Golfs ausgeprägt.
حضور در ایران: ~۹–۱۰٪ (تخمینی)
Die innere Dimension des Islam — zahlreiche Orden (Naqschbandiyya, Qadiriyya, Ni'matullahi, Dhahabiyya). In Iran ist sein literarisches Erbe durch Rumi, Attar, Hafis und Saadi bekannt. In der Zeit nach der Revolution gerieten einige Orden unter Druck.
حضور در ایران: گستردهٔ فرهنگی + پیروانِ سازمانیافته
Eine esoterische Glaubenslehre des Westens und Nordwestens Irans (insbesondere unter den Gorani-/Hawrami-Kurden). Ihre heiligen Texte (die Daftar) sind in Gorani und Kurdisch verfasst. Sie sieht sich selbst in den ghulat-schiitischen islamischen Traditionen; westliche Forscher betrachten sie häufig als eigenständig.
حضور در ایران: اقلیت در کرمانشاه، آذربایجانِ غربی، لرستان
Die alte Religion des vorislamischen Iran — Monotheismus des Ahura Mazda, eine Ethik von Wahrheit und Lüge sowie eine Kosmologie des Kampfes zwischen Licht und Finsternis. Nach der islamischen Eroberung wurde sie allmählich zu einer Minderheit; die heutige Gemeinschaft lebt vorwiegend in Yazd, Kerman und Teheran.
Aus einem schiitisch-babitischen Ursprung im Iran des 19. Jahrhunderts; ihr Gründer war Baha'ullah. Im heutigen Iran ist sie die größte nichtmuslimische religiöse Minderheit, wird jedoch staatlich nicht anerkannt, und ihre Anhänger stehen unter schweren und dokumentierten Einschränkungen seitens der Menschenrechtsorganisationen.
بیدار میانِ سنتها بیطرف میماند: هر شاخه را همانگونه که در منابعِ دانشگاهیاش گزارش شده میآورد و داوریِ کلامی را به خواننده وامیگذارد. حضور و ارقامِ جمعیتشناختی تخمینیاند.
خاستگاهِ تاریخی (با چارچوبِ پژوهشیِ امانت/مکاوین) و وضعِ بهائیان در ایرانِ امروز — توصیفی و بیطرف، با انتسابِ گزارشهای حقوقِ بشری.